↑ Powrót do Artykuły

Historia Iaijutsu

Fragment książki „Japanese Swordmanship”
autorstwa Gordona Warnera i Donn F. Draegera.

Powstanie i rozwój Iai-do

POCZĄTKI. ROLA SZERMIERZA JINSUKE

Iai-do to sztuka dobywania tradycyjnego miecza japońskiego katana i posługiwania się nim. Dzisiejsze iai-do jest w zasadzie dziełem dwudziestowiecznych szermierzy japońskich. Nazwa „iai-do”, spopularyzowana przez Nakayamę Hakudo (lub Hiromichi; 1859-1958) po raz pierwszy pojawiła się w roku 1932. Dziś termin ten obejmuje setki stylów szermierki służących celom innym niż wojna. Iai-do jest istotnym elementem współczesnego japońskiego budo (l. mn., sztuki walki), którego istota zostanie omówiona w kolejnym rozdziale [książki].

Najwcześniejsze usystematyzowane formy dobywania miecza wykonywane przy użyciu katany powstały prawdopodobnie w piętnastym wieku. Każda ze sztuk dobywania miecza nastawiona oryginalnie na realną walkę, mająca być narzędziem umożliwiającym zarówno przeprowadzenie ataku z zaskoczenia, jak i obronę przed nim może być uważana za formę bujutsu (sztuk walki).

W Japonii istnieją dwa typy bujutsu: tradycyjne i powstałe współcześnie. Formy iai-jutsu stworzone przed powstaniem w Satsuma (1877) zaliczane są do ko bujutsu – tradycyjnych sztuk walki, formy powstałe później klasyfikowane są jako gendai bujutsu – współczesne sztuki walki. Istniejące do dnia dzisiejszego iai-jutsu znane jest również pod innymi nazwami, jako m.in.: iai, iso, iawasu, nuki-ai, rito, giken, batto, batto-jutsu, saya-no-uchi, saya-no-naka, bakken, iai-batto, tsume-ai, nuki-uchi, iai-nuki, za-ai i tachi-ai.

Za twórcę sztuki dobywania miecza uznaje się Jinsuke Shigenobu (ok. 1545-1621), znanego także jako Hayashizaki Jinsuke Shigenobu. Istnieją jednak dowody na to, że już w drugiej połowie XV wieku, czyli na niemal sto lat przed jego urodzeniem, Izasa Ienao (Cho-i-sai), twórca Tenshin Shoden Katori Shinto Ryu oraz jego czołowi szermierze posługiwali się wykonywaną mieczem katana dynamiczną sztuką iai-jutsu, która do dziś charakteryzuje to ryu. Co więcej, szermierze istniejących do dziś Tatsumi Ryu i Takenouchi Ryu, szkół powstałych najprawdopodobniej w pierwszej połowie XVI wieku jeszcze przed urodzeniem Jinsuke, także ćwiczyli iai-jutsu. Prawdziwa rola Jinsuke w procesie rozwoju szermierki japońskiej polegała wobec tego na czym innym: był on jednym z największych jej nauczycieli i wywarł bez wątpienia ogromny wpływ na tamtejszych szermierzy. Ponad dwieście ryu zajmujących się przede wszystkim technikami dobywania miecza powstało właśnie z jego inspiracji.

Jinsuke był postacią autentyczną, mało jednak na jego temat wiadomo. Większość z tego, co o nim napisano lub mówiono, łącznie z twierdzeniem, że w jego żyłach płynęła krew Hojo, to czysta fikcja. Wątpliwe są nawet domniemane daty jego narodzin i śmierci. Urodził się w prowincji Sagami (dzisiejsza prefektura Kanagawa) prawdopodobnie w połowie XVI wieku. Żył w czasach, kiedy nieprzerwane działania wojenne były codziennością, przypuszczalnie więc dość wcześnie zainteresował się sztukami walki. Żadne szczegóły dotyczące jego treningów w młodości nie są jednak znane, nie zachowały się też dowody mogące świadczyć o zdobytym przez niego doświadczeniu w starciach na polu walki. Prawdopodobnie w wieku lat mniej więcej 25 pojechał do Oshu (współcześnie okolice Tohoku), gdzie w Hayashizaki w wiosce Okura, Kitamurayama-gun (współcześnie prefektura Yamagata) modlił się do bóstwa Hayashi Myojin, dzięki łasce którego stworzył własną sztukę dobywania miecza. Imię Hayashizaki przybrał najprawdopodobniej właśnie po tym głębokim doświadczeniu duchowym.

Bardziej prawdopodobna wydaje się jednak wersja, według której to długotrwały pobyt Jinsuke w Bushu (dziś prefektura Saitama), gdzie spędził 18 lat, umożliwił mu stworzenie sztuki dobywania miecza lub zmianę systemu stworzonego ewentualnie wcześniej. Podczas pobytu w Bushu Jinsuke dzielił surowe życie Świątyni Hikawa (1595-98) i mieszkał w domu Ichinomiya Sadayu Terunobu, który trenował szermierkę pod okiem Nagano Murakusai Masatsugu, jednego z najbardziej utalentowanych uczniów Jinsuke. Sam Jinsuke przybrał imię Jun Hakuden, nazwę tę przyjęła też jego szkoła dobywania miecza, oparta na chińskiej teorii yin i yang (japońskie in i yo). Jinsuke spędził też prawdopodobnie rok u swojego krewnego Takamatsu Jimbei Nobukatsu w Kawagoe w Bushu (współcześnie Kawagoe, prefektura Saitama), którego nauczycielem był Ichinomiya. Następnie (ok. roku 1617) promując swoją sztukę, ponownie odwiedził wcześniej wspomniane prowincje, być może dotarł również do Oshu. Ci, którzy go znali, nie widzieli go już nigdy więcej.

Sztukę dobywania miecza stworzoną przez Jinsuke od jej poprzedniczek różniły założenia. Sama jej nazwa, batto-jutsu, implikuje technikę natychmiastowych cięć mieczem. Być może to jednak nacisk, jaki Jinsuke kładł na duchowe aspekty treningu (wątek systematycznie pojawiający się we wszystkich informacjach, jakimi dysponujemy na temat tego człowieka) był właśnie tym, co przyciągało do niego szermierzy. Możliwe, że stosunek Jinsuke do sztuki dobywania miecza podkreślał raczej jej defensywne, jeśli nie całkowicie niewojenne zastosowania, czyniąc z niej w ten sposób narzędzie rozwoju duchowego każdego szermierza. To nastawienie nie jest wyjątkowe i charakterystyczne jedynie dla niego, podzielało je wielu mu współczesnych, szczególnie ci, którzy byli pod wpływem mistrza Takuan.

Jinsuke formalnie nazwał swoją sztukę dobywania miecza (batto-jutsu) Shimmei Muso Ryu, ale jego najpilniejsi uczniowie przemianowali ją na Shin Muso Hayashizaki Ryu. Obie nazwy sugerują, że szkoła ta powstała w wyniku nadprzyrodzonego snu lub wizji.

W XX wieku Jinsuke został podniesiony do rangi bóstwa, a w Hayashi Myojin, świątyni w prefekturze Yamagata, umieszczono przedstawiającą go drewnianą statuę oraz miecz, który być może do niego należał. Równolegle są w użyciu również inne nazwy identyfikujące ryu Jinsuke, m.in. Jushin Ryu, Shigenobu Ryu, Hayashizaki Ryu, Hayashizaki Shigenobu Ryu, Hayashizaki Jinsuke Shigenobu Ryu. Każda z nich uznaje się za pochodzącą właśnie od niego i będąca spadkobierczynią jego oryginalnego nauczania.

Muso Shinden Ryu jest dziś najpopularniejszą i najbardziej rozpowszechnioną formą iai-do zarówno w Japonii, jak i na świecie, wypada więc zająć się jej historią oraz analizą twierdzenia o bezpośrednim pochodzeniu od Jinsuke.

IAI-DO MUSO SHINDEN RYU

Wraz ze śmiercią jedenastego mistrza urywa się jednolita linia wiodących nauczycieli szkoły kolejno zajmujących miejsce Jinsuke. Do tego momentu historia ryu rysuje się następująco:

Twórca

Hayashizaki Jinsuke Shigenobu

2. mistrz
3. mistrz
4. mistrz
5. mistrz
6. mistrz
7. mistrz
8. mistrz
9. mistrz
10. mistrz
11. mistrz

Tamiya Heibei Shigemasa
Nagano Muraku Nyudo Kinrosai
Momo Gumbei Mitsushige
Arikawa Shozaemon Munetsugu
Banno Dan’emon no Jo Nobusada
Hasegawa Chikaranosuke Eishin (Hidenobu)
Arai Seitetsu Kiyonobu
Hayashi Rokudayu Morimasa
Hayashi Yasudayu Seisho
Oguro Motoemon Kiyokatsu

Po śmierci jedenastego mistrza w szkole nastąpił kryzys przywództwa. Wyłoniły się dwie odrębne, równoległe, dalej przez wybitnych nauczycieli rozbudowywane linie, Shimomura-ha i Tanimura-ha (ha oznacza gałąź, która wyewoluowała z oryginalnego nauczania Jinsuke-Eishin). Niektórzy specjaliści uważają Shimomura-ha za główne źródło Muso Shinden Ryu, a Tanimura-ha za główne źródło Muso Jikiden Eishin Ryu. Rodowód obu linii przedstawia się następująco:

Linia Shimomura

12. mistrz
13. mistrz
14. mistrz
15. mistrz
16. mistrz
17. mistrz
18. mistrz

Matsuyoshi Teisuke (Shinsuke) Hisanari
Yamakawa Kyuzo Yukikatsu (Yukio)
Shimomura (Tsubouchi) Moichi (Seisure) Sadamasa
Hosokawa (Gisho) Yoshimasa (Yoshiuma)
Nakayama (Hakudo) (Yushin) Hiromichi
Hashimoto Toyo
Saito Isamu (obecnie*)

Linia Tanimura

12. mistrz
13. mistrz
14. mistrz
15. mistrz
16. mistrz
17. mistrz
18. mistrz
19. mistrz
20. mistrz
21. mistrz

Hayashi Masu (Masa) no Jo Masanari (Seishi)
Yoda (Manzai) (Manzo; Sansho) Yorikatsu
Hayashi Yadayu (Seiki) Masayori (Masataka)
Tanimura Kame no Jo Yorikatsu (Sugio)
Goto Magobei Masasuke (Seiryo)
Oe Masamichi (Shikei)
Hogiyama (Okiyama) Namio
Fukui Harumasa
Kono Hyakuren Minoru (Yamamura-ha)
Fukui Torao (obecnie*)

* w chwili powstania tekstu

W Shimomura-ha Nakayama nie wyznaczył swojego następcy, niektórzy specjaliści twierdzą więc, że linia ta już nie istnieje. Inni, z szacunku do wielkich umiejętności Nakayamy odmawiają uznania jakiegokolwiek sukcesora. Jeszcze inni zwolennicy Nakayamy uważają go za siedemnastego mistrza i twórcę Muso Shinden Ryu (znanego też pod nazwą Nakayama Ryu).

W linii Tanimura pozycja Hogiyamy jest kwestionowana przez zwolenników Fukui Harumasy, którzy uważają Kono za 19. mistrza, nie uznają Fukui Torao, a za mistrza uważają Takeshimę Toshio.

Główni adepci sztuki Jinsuke modyfikowali ją, były to bowiem wielkie, obdarzone ogromnym potencjałem indywidualności. Sztuka dobywania miecza w dzisiejszej formie iai-do niewątpliwie nie jest dokładnie tym, czego nauczał Jinsuke – wprowadzone weń innowacje istotnie wspierały jej podbudowę etyczną i ograniczyły ją do celów nieagresywnych. Dokonanych przez kolejnych mistrzów zmian nie należy jednakże mylnie interpretować w kategoriach przejawów braku szacunku do tradycji czy też błędów wynikających z ich niekompetencji, każdy prawowity mistrz ma bowiem prawo zmieniać i modyfikować swoją sztukę tak, jak uzna za stosowne. Niemal wszyscy późniejsi mistrzowie rozwinęli swoje własnej style szermierki, wielu z nich stworzyło swoje własne ryu, które istnieją do dzisiaj. Kilka przedstawionych poniżej przykładów doskonale zilustruje ewolucyjną złożoność sztuki dobywania miecza.

Kata:

OMORI RYU

HESEGAWA EISHIN RYU

OKUDEN

  • Shohatto
  • Sato
  • Uto
  • Atarito
  • Inyoshintai
  • Ryuto
  • Junto (kaishaku)
  • Gyakuto
  • Seichuto
  • Koranto
  • Inyoshintai Kaete
  • Nukiuchi (batto)

 

  • Yokugumo
  • Toraissoku
  • Inazuma
  • Ukigumo
  • Yamaoroshi
  • Iwanami
  • Urokogaeshi
  • Namigaeshi
  • Takiotoshi
  • Nukiuchi

 

  • Kasumi
  • Sunegakoi
  • Shihogiri
  • Todome
  • Towaki
  • Tanashita
  • Ryozume
  • Torabashiri
  • Ikizure
  • Rentatsu (Tsuredachi)
  • Somakuri
  • Sodome
  • Shinobu
  • Yukichigai (Ikichigai)
  • Sodesurigaeshi
  • Moniri
  • Kabezoi
  • Ukenagashi
  • Itomagoi

 

TACHI UCHI NO KURAI

KURAI DORI

OKUDEN

  • De ai
  • Tsukikomi
  • Uke nagashi
  • Ukekomi
  • Tsukikage
  • Suigetsuto
  • Zetsumyoken
  • Dokumyoken
  • Shinmyoken
  • Uchikomi

 

  • De ai
  • Ken dori
  • Kaminari
  • Tsume nagashi
  • Chu tome
  • Tsuka teme
  • Shinmyoken
  • Kaeshi uchi
  • Seigan

 

  • Tsume Iai No Kurai – 11 kata
  • Daisho Zume – 8 kata
  • Daisho Tachi Tsume – 6 kata
  • Tsume No Kurai – 6 kata

 

TAMIYA RYU

Bezpośredni następca Jinsuke, Tamiya Heibei Shigemasa, urodził się w Iwamurata w Joshu (obecnie prefektura Gumma) w drugiej połowie XVI wieku. Na jego temat wiadomo jedynie, że początkowo ćwiczył sztuki walki u Toshimoto Moriharu, a następnie u Jinsuke. Tradycyjnie uważa się go za twórcę szkoły Batto Tamiya Ryu (Tamiya Ryu), której adepci specjalizują się w iai-jutsu (batto-jutsu) i shinken (kenjutsu). Tamiya Ryu, dzięki członkom klanu i adoptowanym synom, stało się odrębną, potężną linią szermierzy aktywną do dzisiaj.

Szermierze Tamiya Ryu wzorowo służyli rodom Ikeda i Tokugawa w charakterze zarówno wojskowych, jak i nauczycieli szermierki. Za swoje usługi otrzymywali niekiedy nawet 800 koku ryżu rocznie. Ikeda utrzymywali, że pochodzą od Minamoto (Seiwa Genji) i wywodzą się z Owari (współcześnie prefektura Aichi), gdzie ich ród zyskał sławę. Służyli początkowo u Ody Nobunagi, następnie Toyotomiego Hideyoshiego. Zawarty przez Ikedów przed wielką i decydującą bitwą pod Sekigaharą sojusz z Ieyasu przyniósł temu rodowi pozycję tozama (sojuszników, sprzymierzeńców) w czasie hegemonii Tokugawów. Pierwszy syn Shigemasy, Nagakatsu (zm. w 1645), służył u daimyo Ikedy Terumasy (u władzy od 1584 do 1613). Terumasa był utalentowanym dowódcą wojskowym, wojownikiem wielce doświadczonym na polu walki, który dzięki swojemu bohaterstwu zdobył ogromne posiadłości z zamkiem Himeji włącznie oraz uzyskał stanowisko na dworze. Był też jednym z pierwszych daimyo, którzy ślubowali posłuszeństwo Ieasu po bitwie pod Sekigaharą. Podczas zimowego oblężenia Osaki (1614) Nagakatsu z oddziałami Ikedy bronił zamku Amagasaki w Sesshu (obecnie prefektura Hyogo). Będąc świadkiem próby ucieczki podjętej przez tchórzliwych wojownikówszukających schronienia w zamku, Nagakatsu zdecydowanie odmówił wpuszczenia ich do środka. Ieyasu, dowiedziawszy się o tej nieugiętej postawie moralnej, nadał mu prawo noszenia dwóch mieczy (daisho) i przeniósł do służby u swojego dziesiątego syna, Tokugawy Yorinobu, który najpierw władał zamkiem Hamamatsu, a później został daimyo w Kinshu (obecnie prefektura Wakayama). Nagaie Sobu (lub Heibei), najstarszy syn Nagakatsu, również służył Yorinobu w zamku Hamamatsu w charakterze nauczyciela szermierki. Także i on nosił daisho, miał ponadto zaszczyt zaprezentować swoje niebywałe umiejętności trzeciemu shogunowi, Iemitsu (1651), który był zapalonym szermierzem.

Pod wpływem Tamiya Ryu rozwinęły się różne inne style sztuki dobywania miecza. Najbardziej znamienitą w tej dziedzinie była prawdopodobnie szkoła Shin Tamiya Ryu, której curriculum miało bezpośredni wpływ na wojowników Mito – klanu, który odegrał znaczacą rolę w obaleniu Tokugawa Bakufu. Na długo przed tym wydarzeniem szermierze szkoły Tamiya również wielokrotnie wpływali na bieg historii Japonii. 

MURAKU RYU

Magano Muraku Kinrosai, trzeci mistrz z linii nauczania Jinsuke, był bezpośrednim uczniem Tamiya Heibei Shigemasy. Rozwinął on i spopularyzował sztukę dobywania miecza jako główny element curriculum istniejącej do dziś szkoły Muraku Ryu, której był twórcą. Na temat jego dzieciństwa i młodości wiadomo bardzo niewiele. Nazywano go Jurozaemon, pochodził z rodu Shinano no Kami, właściciela zamku Minowa w Joshu (obecnie prefektura Gumma). Po rozbiciu rodu Shinano przez siły Takedy, Kinrosai prawdopodobnie podróżował po prowincjach północnych, gdzie spotkał Jinsuke, u którego uczył się szermierki. Bardziej prawdopodobna wydaje się jednak wersja, według której Kinrosai pobierał nauki u Tamiya Heibei Shigemasy, a później utworzył Muraku Ryu. Kinrosai służył u Ii Naomasy, daimyo Hikone (obecnie prefektura Shiga), od którego otrzymywał pobory w wysokości 500 koku ryżu. Zmarł prawdopodobnie w Hikone, w wieku lat dziewięćdziesięciu lub więcej.

Dr Sasamori Junzo (1886-1976), były członek Izby Parów (izby wyższej dwuizbowego parlamentu japońskiego – przyp. tłum.) był ostatnim uczniem Tani Shozaemona Hidemasy z linii nauczania Muraku Ryu, ten zaś był bezpośrednim uczniem twórcy ryu. Sasamori Junzo był też mistrzem Ono-ha Itto Ryu i jednocześnie zdeklarowanym pacyfistą, który poświęcił życie próbom nadania sztuce szermierki edukacyjnej roli niesportowego środka duchowego rozwoju jednostki.

Inny przedstawiciel bezpośredniej linii Nagano, Ichinomiya Sadayu Terunobu, stworzył Ichinomiya Ryu (Ichinomiya Ko Ryu), szkołę, która w centrum swojego curriculum stawia iai-jutsu. Warto zwrócić uwagę na fakt, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy Terunobu i Jinsuke, a drugi mistrz Muraku Ryu, Takamatsu Jimbei Nobukatsu i Jinsuke byli przyjaciółmi. Wzajemne wpływy tej trójki jeśli chodzi o rozwój sztuki dobywania miecza nie zostały dotychczas precyzyjnie wyjaśnione. Silne oddziaływanie szkoły Muraku Ryu na następców Jinsuke kończy się na czwartym mistrzu, Momo Gumbei Mitsushige, ostatnim bezpośrednim uczniu linii Nagano. 

EISHIN I MUSO JIKIDEN RYU

Siódmy mistrz linii Jinsuke, Hasegawa Chikaranosuke Eishin (lub Hidenobu) uczył się sztuki dobywania miecza w Edo od jej szóstego mistrza, Banno Dan’emon no Jo Nobusady, mniej więcej na początku XVIII wieku, przypuszczalnie w latach 1716-1736. Prawdopodobnie dorównywał umiejętnościami Jinsuke i dlatego jego wpływ na rozwój sztuki dobywania miecza był równie istotny.

Nie istnieją niestety żadne precyzyjne informacje mówiące o tym, jak Eishin spędził dzieciństwo i młodość, ani też dotyczące natury jego ewentualnej edukacji w dziedzinie sztuk walki. Tradycyjnie uważa się go za dziewiętnastego mistrza Muso Jikiden Ryu. Ta istniejącado dzisiaj ryu została rzekomo utworzona przez mnicha Onkeibo Choden, który stworzył ją dzięki tenshin sho (boskiej inspiracji). Na razie nie wiadomo ani na ile prawdziwe jest to stwierdzenie, ani kiedy dokładnie szkoła ta powstała, a liczne niejasności dodatkowo komplikują wyjaśnienie tego zagadnienia. Według tradycyjnej wersji przekazywanej ustnie za twórcę najstarszej japońskiej historycznie potwierdzonej ryu, czyli Tenshin Shoden Katori Shinto Ryu, uważany jest Izasa Ienao (1486-1588), który był też siódmym mistrzem Muso Jikiden Ryu, choć stanowi to kwestię sporną. Muso Jikiden Ryu dziś już niestety nie istnieje, więc wiedza na temat jej curriculum opiera się całkowicie na szczątkowych, często niepewnych informacjach. Według tych źródeł sztuki walki były pogrupowane w niejasne kategorie, takie jak hei-jutsu (walka z użyciem niesprecyzowanego typu broni) i yawara (tzw. techniki „elastyczne”, kiedy wykonujący je jest uzbrojony w minimalnym stopniu), nie ma tam jednak uwag dotyczących konkretnie szermierki.

Eishin, niezależnie od tego, czy miał do czynienia z Muso Jikiden Ryu czy też nie, bez wątpienia był pod jej wpływem, ponieważ swoją szkołę dobywania miecza nazwał Muso Jikiden Eishin Ryu, choć jest ona znana także jako Muso Jikiden Hidenobu Ryu, Hasegawa-Eishin Ryu, Eishin Ryu, Hidenobu Ryu i Hasegawa Hidenobu Ryu. Prawdopodobnie, choć nie ma na to dowodów, nauczanie Eishina było szeroko rozpowszechnione w Tosa (współcześnie prefektura Kochi) na wyspie Shikoku, gdzie się przypuszczalnie urodził. Niezależnie od tego, czy to prawda, sztuka dobywania miecza, którą stworzył Eishin, była niezwykle ważnym elementem szkolenia wojowników z Tosa, których wybitne umiejętności szermiercze miały swój udział w procesie kreowania polityki kraju.

WOJOWNICY TOSA

Szermierze Tosa odegrali znaczącą rolę w gronie przeciwników klanu Tokugawa w połowie XIX wieku. Żyjąc w stosunkowym oddaleniu od centralnego rządu w Edo, gotowi do walki wyczekiwali reformy społecznej i politycznej. W porównaniu ze swoimi odpowiednikami w Edo oraz z innymi klanami byli jedynie prowincjuszami, wojownikami i zarazem rolnikami. Nie wszyscy wywodzili się z tradycyjnych samurajskich rodów.

Wojna Onin po raz pierwszy ujawniła wykształcone w połowie XV wieku pod rządami klanu Chosokabe terytorialne ambicje wojowników Tosa. Wpływy Chosokabe rosły niezwykle szybko. Po upływie dwudziestu lat rodzina ta uzyskała rzeczywistą kontrolę nad całą wyspą. Hideyoshi nie był zachwycony tą nagłą demonstracją siły i podczas dokonanej przez jego wojska inwazji na Shikoku plany klanu Chosokabe w kwestii zdobycia ogólnonarodowej pozycji legły w gruzach, a granice faktycznej władzy ograniczono do bezpośrednich okolic Tosa. Późniejsze dzieje klanu Chosokabe miały mało fortunny przebieg ze względu na zawarty z Hideoshim sojusz oraz udział w serii kosztownych bitew, z których kulminacyjna miała miejsce pod Sekigaharą i dała początek hegemonii klanu Tokugawa.

W wyniku tego, jak czytamy w Kaian Jiranki, wojownicy Tosa musieli znosić niedolę, w jaką w rezultacie wojen popadli. „Siedmiu z dziesięciu [z nas] jedzie konno, drewniane strzemiona zwisają z wyświechtanych siodeł… Sztandary tak przegniły, że trzymają się tylko na konopnym sznurku…” . Wprowadzone przez nową władzę zmiany szły najwyraźniej we właściwym kierunku. Edykty Hideoshiego pełniły rolę autentycznych wytycznych co do działań kontrolnych. Wojownicy, mimo protestów, zostali wysiedleni ze swoich posiadłości i otrzymali rozkaz przeniesienia się do zamku wzniesionego w Urado (obecnie okolice Kochi, 1598). Tym, którzy odmówili pozostało wieść życie chłopów. Daimyo Chosokabe, Motochika (1539-99; u władzy w latach 1560-99) wydał (1597) ponadto liczący sto artykułów kodeks zawierający zasady, którym mieli podporządkować się urzędnicy, księża i wojownicy podczas wykonywania swoich obowiązków. Kodeks ten stanowił też etyczny fundament porządku społecznego. Sześć artykułów szczegółowo regulowało kwestię wojowników. Artykuł siódmy mówił m.in., że najważniejszym obowiązkiem każdego z nich miał być nieustanny trening umiejętności wojskowych, najlepsi zaś powinni być dodatkowo wynagradzani. Szczególną uwagę należało poświęcać [nauce] hojutsu (umiejętności posługiwania się bronią palną oraz ćwiczeniom w strzelaniu – przyp. tłum.), kyujutsu (łucznictwa – przyp. tłum.) i bajutsu (jazdy konnej – przyp. tłum.).” Ani artykuł siódmy ani też inne zawarte w kodeksie nie odnosiły się bezpośrednio do kwestii szermierki, mimo to jednak, jako że stanowiła ona obowiązującą wojowników Tosa „umiejętność wojskową”, była wciąż ćwiczona i podlegała uregulowaniom kodeksu.

Mniej niż miesiąc po bitwie pod Sekigaharą z rozkazu Ieasu miejsce rządzącego na Shikoku klanu Chosokabe zajął klan Yamanouchi. Zmiana ta jednak nie została dobrze przyjęta przez wojowników Tosa, których było wtedy około 9000. Suzuki Hyoe, który służył u Ii Naomasy, daimyo Hikone, poprowadził wojska by wesprzeć niewielkie siły Yamanouchich. Udało mu się ująć niemal 300 wojowników Tosa, których odesłał do Ii jako dowód swojej militarnej wartości. Opór przeciwko Yamanouchim trwał do chwili wykonania wydanych przez Tokugawę wyroków ścięcia i ukrzyżowania, które zakończyły bezskuteczną działalność klanu Tosa.

Rządy klanu Yamanouchi przyniosły ze sobą ogromne zmiany, ale pamięć o złożonym ze stu artykułów kodeksie Chosokabe pozostała żywa pośród wojowników Tosa, była bowiem symbolem ich niegasnącej nienawiści do Tokugawów. Przeszkodą w dążeniach Yamanouchich do wprowadzenia porządku społecznego były ucieczki mieszkających na wsi stronników klanu Chosokabe, pozbawionych włości przez członków nowo utworzonej klasy wojowników. Klan Yamanouchi jednakże, przy pomocy srogich rządów Suzukiego Hyoe, nakłaniał rolników do pozostania na swoich ziemiach głosząc, że służąc mu zapewnią sobie odpowiednie traktowanie . Mimo to jednak ucieczki i włóczęgostwo nie ustawały, wieśniacy bowiem wciąż bali się nowej administracji.

Dążąc do ustabilizowania sytuacji społecznej rząd Yamanouchi wydał złożony z 75 artykułów kodeks (1612) zawierający wskazówki odnośnie sposobów rozwiązywania nabrzmiałych do tego momentu problemów. Za zbiega uznawano każdego nieobecnego na swojej ziemi na wyspie Shikoku oraz tego, kto próbował lub komu udało się uciec z wyspy. Wszystkie kategorie zbiegów jako naruszające prawo podlegały karze ścięcia. Każdy, kto pomagał w ucieczce, mógł zostać ukarany obcięciem uszu i nosa. W wyniku egzekwowania tych i innych, równie surowych kar, na Shikoku szybko powrócił porządek, a opuszczenie wyspy przez kogokolwiek stawało się coraz trudniejsze. Na sekisho (punktach kontrolnych utworzonych na wszystkich drogach wiodących w kierunku wybrzeża) rozmieszczono sprawujące ciągłą kontrolę straże. Naczelnikom wiosek, zwanym shoya, nakazano pilnowanie mieszkańców. Shoya nosili jeden miecz i specjalny, uroczysty strój dla podkreślenia swojej rangi. Byli dość liczni, a z czasem stali się całkowicie oddani sprawie Yamanouchi. Shoya dowodzili małymi oddziałami goshi, wojowników z wiosek, którzy pomagali pacyfikować kraj. W późniejszych czasie goshi przerodzili się na wsiach w niezależną elitę.

Goshi stanowili kluczową składową militarnej siły klanu Tosa. Byli znakomitymi szermierzami, którzy znacznie przewyższali liczebnie tradycyjnych konnych wojowników skoszarowanych w Tosa. Oprócz przeprowadzanych regularnie akcji rekrutacyjnych, w wyniku których goshi formalnie uzyskiwali swoją pozycję, tytuł goshi można było kupić. Fakt ten przyczynił się do zaognienia sytuacji i wpłynął na wzrost rozdźwięku pomiędzy goshi a wojownikami starej daty. Podczas rządów piątego shoguna klanu Tokugawa, Tsunayoshiego (u władzy w latach 1680-1709) wielu wojowników starej daty, szczególnie tych mieszkających w Edo, wiodło życie bezczynne i przepełnione artystycznym splendorem. Wojownicy Tosa wciąż jednak kontynuowali naukę sztuk walki włącznie ze sztuką dobywania miecza linii nauczania Jinsuke-Eishin. Żywili też ogromną urazę do goshi, którym udało się opanować naukę Jinsuke-Eishin. 

SUKCESORZY LINII JINSUKE EISHIN

Przewodnictwo dziewiątego mistrza szkoły Jinsuke-Eishin, Hayashiego Rokudayu Morimasy (1661-1732) przypadło na okres szczytu niepokojów społecznych w Japonii. Morimasa był najpierw głównym kucharzem w służbie czwartego daimyo, Yamanouchi Toyomasy (u władzy w latach 1688-1701) w Edo, później zaś woźnicą z rocznymi poborami w wysokości 160 koku ryżu. Był też szermierzem Shinkage Itto Ryu, co stanowiło element szkolenia wojskowego klanu Mito. Również w Edo szkolił się w sztuce dobywania miecza Shimmei Muso Ryu, której nauczał wtedy ósmy mistrz, Arai Seitetsu Kiyonobu. Nauczanie Morimasy cieszyło się wielkim powodzeniem zarówno pośród goshi, jak i w gronie wojowników starej daty na Shikoku, gdzie na porządku dziennym były przeprowadzane z zaskoczenia ataki wymierzone w pojedynczego przeciwnika.

Nie można pominąć faktu, że dodatkowych technik stosowanych w sztuce dobywania miecza nauczył Morimasę Omori Rokurozaemon Masamitsu, twórca Omori Ryu, które wykorzystuje iai-jutsu i shinken. Masamitsu był bezpośrednim uczniem Eishina, ale został relegowany z powodów osobistych, stworzył więc swoją własną sztukę dobywania miecza, która z kolei wywarła znaczący wpływ na nauczanie linii Jinsuke-Eishin.

Zanim Masamitsu rozwinął Omori Ryu, szermierze linii Jinsuke-Eishin wyprowadzali ataki mieczem z pozycji tate-hiza i tachi-ai. Masamitsu za swoją pozycję wyjściową uznał seiza – oficjalną pozycję siedzącą, czego nauczył się w czasie zgłębiania Ogasawara Ryu reishiki (etykiety). Techniki, jakie wprowadził do swojej szkoły, przejął od Eishina i dodał do nich saya-no-uchi batto gohon, pięć form dobywania miecza z Yagyu Shinkage Ryu (Bishu). Masamitsu stworzył jedenaście form, na których opierała się sztuka dobywania miecza Omori Ryu, dzięki czemu udało się przywrócić dobre stosunki między nim a Eishinem.

Do grona uczniów Masamitsu należał między innymi Oguro Motoemon Kiyokatsu, jedenasty mistrz linii Jinsuke-Eishin. Kiyokatsu uczył się również u Hayashiego Yasudayu Seisho – dziesiątego mistrza linii, który był z kolei bezpośrednim uczniem Morimasy (dziewiątego mistrza). Śmierć Oguro pociągnęła za sobą podział w szeregach szkoły Jinsuke-Eishin w Tosa. Odłam (ha) starszy i średni zaczęto identyfikować z nauczaniem Shimomury (Moichi) Sadamasy, który został uznany za czternastego mistrza przez zwolenników tego nazwanego jego imieniem ha. Sadamasa był wojownikiem starej daty, co przydawało splendoru Shimomura-ha. Goshi Tanimura Kame no Jo Yorikatsu (zm. w 1862) utworzył zaś własny odłam, Tanimura-ha (1844). Był on doskonałym jeźdźcem, nauczycielem bajutsu w Chidokan, gdzie trenowali wojownicy Tosa. Właśnie tam stworzył swój styl iai-jutsu w oparciu o instrukcje otrzymane od Hayashiego Yadayu (Seiki) Masayoriego, czternastego mistrza linii Jinsuke-Eishin, uznawanego przez zwolenników Tanimura-ha. Warto zwrócić uwagę na fakt, że linia szermierzy Tanimura rozpoczęła się od Hayashiego Masu no Jo Masanari, bezpośredniego ucznia Matsuyoshiego Teisuke Hisanari, dwunastego mistrza w bezpośredniej linii nauczania Jinsuke-Einshin. Adepci Tanimura-ha uznawali Masanariego za dwunastego mistrza Jinsuke-Einshin. 

IAI-DO OD ERY MEIJI DO DNIA DZISIEJSZEGO

Odsunięcie od władzy klanu Tokugawa w 1867 roku przebiegło w zasadzie bez większych trudności. Kraj, który wcześniej składał się z oddzielnych tworów politycznych został ostatecznie zjednoczony. Chociaż szermierka odegrała w tym procesie ważną rolę, decydujące okazało się jednak użycie broni palnej. W erze Meiji (1867-1912) uznano więc szermierkę za przestarzałą. Jako taka bardzo szybko traciła ona znaczenie pozostając przede wszystkim domeną tych, którzy pielęgnowali myśl o separatystycznym oporze przeciwko reformom Meiji. Zarówno przesiedleni zwolennicy klanu Tokugawa, jak i pozbawieni złudzeń członkowie rządu Meiji przywiązywali do niej dużą wagę. Przede wszystkim stare klany z Aizu, Satsumy i Tosa wciąż pozostawały przyczółkami szermierzy, których zapału nie był w stanie stłumić nawet wprowadzony przez Meiji zakaz noszenia mieczy (1876). Podejmowane przez klan Satsuma bezowocne próby obalenia rządu Meiji i bohaterstwo ich wojowników stanowią przykłady ostatnich prób zbiorowego zakłócenia panującego w kraju porządku przy pomocy tradycyjnego bujutsu (1877). Wydarzenia te, jako powszechnie znane, nie wymagają w tym miejscu dalszej interpretacji, należy za to przyjrzeć się dokładniej roli, jaką sztuka dobywania miecza pełni we współczesnej Japonii od ery Meiji poczynając.

Ponowne narodziny tradycyjnej kultury wojskowej w erze Meiji, jeśli przyjmiemy, że kiedykolwiek miał miejsce jej faktyczny upadek, były spowodowane prawdopodobnie pojawieniem się kilku wpływowych osób świadomych znaczenia, jakie miało zachowanie tej części kulturowego dziedzictwa dla pielęgnacji tożsamości narodowej i wsparcia Nihon-gokoro (Ducha Narodu Japońskiego). Już w erze Meiji można było zauważyć przejawy nacjonalizmu, ultranacjonalizmu i militaryzmu, od których klasyczne sztuki walki (bujutsu) nigdy nie zostały przekonująco odseparowane. Znaczenie tradycyjnych sztuk walki w Japonii ery Meiji polegało jednakże nie tyle na przekonaniu, że byłyby one praktyczną bronią w przypadku ewentualnych przyszłych konfliktów międzynarodowych, ile że pełniłyby ważną rolę edukacyjną. Za ich pomocą bowiem można byłoby ujednolicić ducha, myśli i zachowania obywateli, których przeznaczeniem jest stać się fukoku kyohei – kwitnącym, dobrze prosperujący narodem posiadającym silną armię.

Po wybuchu zatargów z Chinami w czasie wojny japońsko-chińskiej (1894-95), a następnie wojny rosyjsko-chińskiej (1904-5) sztuka dobywania miecza zyskała nowy, zaskakujący wizerunek: zaczęto postrzegać ją jako popularną dyscyplinę uprawianą przez szerokie rzesze społeczeństwa japońskiego. W przypadku takiego podejścia do sztuki dobywania miecza w formie iai-do ogromne znaczenie ma interpretacja linii nauczania Jinsuke-Eishin dokonana przez Nakayamę Hakudo (Hiromichi). Hakudo pochodził z prefektury Ishikawa, gdzie długo poznawał rozmaite odmiany szermierki: iai-jutsu (batto-jutsu), iai-do, kenjutsu i gekken (kendo). Pod surowym nadzorem szermierza z Tosa, Hosokawy (Gisho) Yoshimasy, uznawanego przez adeptów Shimomura-ha za piętnastego mistrza linii Jinsuke-Eishin, trenował Omori Ryu, Muraku Ryu i Muso Jikiden Eishin Ryu. Innym jego nauczycielem był Morimoto Hokushin, przedstawiciel Tanimura-ha.

Hakudo osiągnął w szermierce mistrzostwo i został szesnastym i ostatnim bezdyskusyjnym mistrzem odłamu Shimomura-ha linii Jinsuke-Einshin. Trenował też u Terai Ichitaro, szermierza Shindo Munen Ryu, i u Negishi Shingoro z Yamaguchi Itto Ryu. Szkołę Shindo Munen Ryu utworzył Fukui Heiemon Yoshihira (Kahei) opierając się na Shinkage Ryu, Shinkage Ichien Ryu i Ichien Ryu. Saito Yakuro (1799-1872), szermierz Sindo Munen Ryu i właściciel dojo Rempeikan w Edo, gdzie ćwiczyli przeciwnicy klanu Tokugawa, wprowadził sztukę dobywania miecza do ogólnokrajowej polityki – jego dojo stało się bowiem miejscem regularnych spotkań dysydentów Choshu, Mito i Tosa. Nauczał tam Negishiego Shigoro, u którego z kolei trenował Hakudo. Kido Koin (1833-77) mąż stanu z Choshu, również ćwiczył pod wprawnym kierownictwem Yakuro, w ten sposób fakt, że Hakudo trenował Shindo Munen Ryu wpłynął na ówczesną sytuację polityczną w Japonii. Nauczanie Shindo Munen Ryu było w Tosa bardzo silnie zakorzenione i wydało tak znanych adeptów jak Goto Shojiro (1838-97) czy Itagaki Taisuke (1837-1919). To właśnie Itagaki wprowadzał Hakudo w tajniki Shindo Munen Ryu i zaprosił go do Tosa na naukę szermierki. Dzięki kolosalnemu wysiłkowi i ogromnemu zaangażowaniu Hakudo stworzył własny styl szermierki, który nazwał Muso Shinden Ryu batto-jutsu (1932), ale nazwa ta jeszcze długo (1955) nie była ogólnie znana. Dopiero po jego śmierci oddani mu uczniowie zaczęli się nią posługiwać jako formalną nazwą stworzonego przez ich mistrza stylu dobywania miecza.

W okresie przejściowym spośród stronników Tanimura-ha uznawanych za spadkobierców linii Jinsuke-Eishin w interpretacji piętnastego mistrza, Tanimury Kame no Jo Yorikatsu, dwaj szermierze wybitnie przyczynili się do jej rozwoju. Byli to Goto Magobei Masasuke, szesnasty mistrz i Oe Masamichi Shikei (1852-1927) mistrz siedemnasty. Szczególnie dużo zmian wprowadził Shikei. Zaproponował on bowiem (w erze Taisho, 1912-26), by sztuka dobywania miecza była nauczana w sposób jednolity pod oficjalną nazwą Muso Jikiden Eishin Ryu, a jej formy zawierały również techniki pochodzące z Omori Ryu. Do jedenastu technik Omori Ryu Hakudo dodał dwunastą, a Shikei zmienił ich nazwę i skodyfikował je jako shoden, pierwszy poziom w Muso Jikiden Eishin Ryu iai-jutsu. Wszystkie techniki shoden rozpoczynają się z pozycji seiza.

Shikei, Hakudo i inni szermierze szczegółowo opracowali dziesięć form Muso Jikiden Eishin Ryu określanych mianem chuden, środkowego poziomu nauki. Wszystkie one rozpoczynają się z pozycji tate-hiza, z wyjątkiem ostatniej, która zaczyna się z seiza. Trzeci poziom znany jest pod nazwą okuden – techniki ukryte, ustandaryzowane w curriculum Muso Jikiden Eishin Ryu. Pochodziły one z linii nauczania Jinsuke nazywanej oku-iai – wprowadzenie do sekretnego iai. Kategorię okuden można podzielić na dwie główne podgrupy: suwari-waza, do której należy osiem technik rozpoczynających się od przyjęcia przez szermierza pozycji tate-hiza, i tachi-waza – techniki wykonywane z pozycji stojącej, których podstawowa liczba wynosi trzynaście. Dwie spośród wspomnianych trzynastu technik Shikei odrzucił, więc obecnie są one ćwiczone bardzo rzadko. Wszystkie formy tej grupy rozpoczynają się z tachi-ai (pozycji stojącej), z wyjątkiem ostatniej, która zaczyna się z pozycji seiza.

Mimo, że Shimomura-ha mogła pretendować do statusu szkoły kontynuującej linię Jinsuke-Eishin, przechodziła ona kryzys przywództwa. Dwaj najzdolniejsi uczniowie Hakudo, Hashimoto Toyo i Saito Isamu poprowadzili ją dalej, niezależnie od opozycji w stosunku do pełnienia przez nich funkcji kolejnych mistrzów. W Tanimura-ha wszyscy następcy Oe pochodzili z Tosa, objęcie przez nich przewodnictwa nie obyło się jednak bez sprzeciwów. Hogiyama Namio, Fukui Harumasa, Kono Hyakuren i Fukui Torao pełnili funkcję odpowiednio osiemnastego, dziewiętnastego, dwudziestego i dwudziestego pierwszego mistrza.

Ponieważ sztuka dobywania miecza Muso Jikiden Eishin Ryu po dokonanych w niej licznych modyfikacjach obejmowała wiele stylów nauczania i ogromną różnorodność form, pojawiły się tendencje zmierzające do jej uproszczenia. Mimo, że zawodowi szermierze bez wątpienia uznaliby cały program szkolenia za interesujący, przeciętny człowiek najprawdopodobniej jednak nie. Hakudo opowiadał się za redukcją ilości form. Dzięki Shikei niektóre techniki zostały wyselekcjonowane z programu nauczania Muso Jikiden Eishin Ryu by stać się formami reprezentatywnymi dla sztuki dobywania miecza. Udostępniono je wszystkim chętnym, często ćwiczącym kendo.

Po śmierci Shikei w 1927 roku, Hakudo został mistrzem sztuki dobywania miecza nazywanej batto-jutsu albo iai-jutsu, nad którą zwierzchnictwo objęła utworzona w 1895 roku organizacja Dai Nippon Butokukai, która sprawowała nadzór nad wybranymi sztukami walki. Po klęsce Japonii w drugiej wojnie światowej (1945) i zniesieniu wprowadzonego przez aliantów zakazu uprawiania sztuk walki (1947) niektóre formy iai-jutsu były stopniowo przekształcane w iai-do. Z czasem iai-do zostało zaczęło podlegać Zen Nippon Kendo Remmei (Wszechjapońskiej Federacji Kendo).

Członkowie Wszechjapońskiej Federacji Kendo zdawali sobie sprawę z faktu, że większość przedstawicieli kendo uprawiała tę sztukę w wersji powojennej – jako sport, umieli więc posługiwać się jedynie shinaiem – prostym, niezwykle lekkim sprzętem, wykonanym z połączonych ze sobą bambusowych listewek. Shinai nie jest jednak mieczem ani nawet dobrym jego substytutem, ponieważ jego budowa i dynamika nie dają możliwości wykonywania podstawowych technik tak, jakby były one wykonywane mieczem prawdziwym. Ani więc sam shinai, ani tez formy używane w kendo nie oddają bezpośrednio prawdziwej walki, shinken shobu, ponadto shinai pozwala wykonywać wiele technik, które nie byłyby możliwe w przypadku miecza. Uznając powyższe fakty członkowie Federacji doszli do wniosku, że współczesne kendo (wykorzystujące shinai) zawiodło na „drodze miecza”, którą szumnie wspomina nazwa tej sztuki.

Federacja poczęła więc szukać sposobów wyjścia z tej niepożądanej sytuacji (1966). Żeby umożliwić adeptom kendo lepsze zrozumienie „drogi miecza”, jedenastu ekspertów sztuki miecza pod przewodnictwem Otani Kazuo utworzyło komitet (1967), którego zadaniem było dokonanie niezbędnej analizy wstępnej dotyczącej zastosowania konkretnych form, które byłyby użyteczne dla wszystkich adeptów współczesnego kendo. Ustalono, że sednem sztuki dobywania miecza jest użycie shinkena i że istnieje pięć podstawowych technik, mianowicie:
1. cięcie poziome wykonane natychmiast po dobyciu miecza;
2. zdecydowane cięcie w dół wyprowadzone znad głowy;
3. cięcie ukośne z lewej strony na prawą;
4. kombinacje cięć;
5. pchnięcia.
Do zastosowania tych pięciu technik wystarczyło siedem form wykonywanych przy użyciu prawdziwego miecza: trzy wykonywane z tradycyjnej pozycji siedzącej (seiza), jedna z klęku z uniesionym jednym kolanem (iai-hiza) i trzy z pozycji stojącej (tachi-iai).

Komitet złożony z sześciu spośród jedenastu członków wchodzących w skład komisji w roku 1967 szczegółowo opracował formy dobywania miecza dostosowując je do standardów Federacji. Do jego członków należeli Masaoka Kazumi, hanshi 9 dan, z Muso Jikiden Eishin Ryu; Yamatsuta Jukichi, hanshi 9 dan, z Muso Shinden Ryu; Kamimoto Eiichi, hanshi 8 dan, z Muso Shinden Ryu; Danzaki Tomoaki, hanshi 8 dan, z Muso Shinden Ryu i Sawayama Shuzo, kyoshi, 8 dan, z Hoki Ryu. Opracowali oni tak zwane seitei-gata – zestaw siedmiu reprezentatywnych form, które stanowiły podstawy sztuki dobywania miecza według Wszechjapońskiej Federacji Kendo. Ustalono również wymagania egzaminacyjne i metodologię nauczania iai-do. Kiedy wszystko zostało przygotowane, w 1968 roku zaczęto wprowadzać nowe ustalenia w życie na skalę krajową. Od tej chwili seitei-gata stał się najbardziej znanym stylem iai-do w Japonii.

W 1977 roku, w odpowiedzi na rosnący krytycyzm i zarzuty, że seitei iai nie było zadowalającym systemem szkolenia, dzięki któremu ćwiczący kendo mogli nauczyć się szermierki, Wszechjapońska Federacja Kendo powołała nowy komitet techniczny do ponownego zbadania problemu. Tym razem w jego składzie znaleźli się: Danzaki Tomoaki, hanshi 9 dan, Muso Shinden Ryu; Hashimoto Masatake, hanshi 9 dan, Muso Jikiden Eishin Ryu; Kamimoto Eiichi, hanshi 9 dan, Muso Shinden Ryu; Mitani Yoshisato, hanshi 8 dan, Muso Jikiden Eishin Ryu; Sawayama Shuzo, hanshi 8 dan, Hoki Ryu; Tsumaki Seirin, hanshi 8 dan, Tamiya Ryu oraz Wada Hachiro, hanshi 8 dan, Muso Shinden Ryu.

Wnioski komitetu sformalizowano na początku lat 80., kiedy to Wszechjapońska Federacja Kendo ogłosiła stworzenie trzech nowych form dobywania miecza i dodała je do wcześniej istniejących siedmiu reprezentatywnych iai-do kata, zwiększając w ten sposób ich liczbę do dziesięciu. Od tego momentu obowiązywały więc również trzy nowe formy, które były wymagane na egzaminach przeprowadzanych pod jurysdykcją Federacji Kendo. Trzy dodatkowe kata, wszystkie wykonywane z pozycji stojącej, otrzymały w nowym zestawie form reprezentatywnych (seitei-gata) numery osiem, dziewięć i dziesięć.

Seitei-gata iai-do według Wszechjapońskiej Federacji Kendo jest najbardziej popularną odmianą tej sztuki tak w Japonii, jak i poza jej granicami. Równolegle jednak miał miejsce rozwój iai-do Zen Nihon Iai-do Remmei (Wszechjapońskiej Federacji Iaido), która od momentu swojego powstania (1948) dokonała wiele na drodze promowania sztuki dobywania miecza. Ta w pełni autonomiczna organizacja ma swoje własne standardy iai-do , co stanowi temat na odrębną publikację.

Kilkaset różnych ryu i niezliczona liczba ryu-gi (stylów) sztuki dobywania miecza miała niewielki udział w powstaniu iai-do. Iai-jutsu, zarówno w formie tradycyjnej jak i współczesnej, istnieje do dnia dzisiejszego, ale rozwój obu odmian nastąpił w różnych kierunkach. Zaledwie kilka tradycyjnych form rzeczywiście przekształciło się w dążenie do rozwoju członka społeczeństwa i wciąż przechowuje oryginalne techniki jutsu. Niezależnie od tego, czym dokładnie zajmowali się przedstawiciele sztuki dobywania miecza, samo sedno iai-do sprawia, że ich wysiłki należy bezapelacyjnie docenić.