↑ Powrót do Artykuły

Sylwetka Budo

Sylwetka Budo

Początkiem założeń Budo była walka z przeciwnikiem przy użyciu broni. W ciągu długiej historii w dziejach Japonii wykształciło się pojęcie – techniki i powstała odrębna kultura walki, kótra miała na celu wzmocnienie psychiczne i fizyczne wojownika.

Ogólna koncepcja Budo, bez podziału na poszczególne dyscypliny, przedstawia się następująco:

Znaczeniu znaku Budo

Znak BU składa sięz dwóch odmiennych znaków, którymi są  HOKO i  ASHI.

HOKO symbolizuje bróń w kształcie dwuręcznej siekiery, natomiast ASHI jest pierwotnym znakiem stopy, którą stąpamy po ziemi. Łącząc te dwa znaki, uzyskujemy pojęcie kroczenia z bronią w ręku. Całość można również rozumieć jako „Pokonać trudy, rozwiązać wszelkie problemy i odważnie kroczyć naprzód”. Z tego rozumowania powstało słowo znaczące „Odwaga, siła”, „BUYU” (BU – budo, YU – odwaga). Natomiast od pojęcia takiego jak „BURYOKU” (BU – od Budo, RYOKU – siła, moc), oznaczającego, siłę związaną z walką czy też z „techniką, sposobem smoobrony” powstało słowo „BUJUTSU” (BU – Budo, JUJUTSU – technika).

Znak DO oznacza „iść w kierunku, w którym zwrócona jest głowa”. „Kierunek” oznacza w tym przypadku prawdopodobnie „kroczenie człowieka przez Świat”, lub „otwieranie, poznawanie swojej drogi, swoich możliwości”.

Strój

Na treningach BUDO korzysta się z ubiorów takich jak „DOGI”, „HAKAMA”, „FUNDOSHI” ( w sumo).

EriKubi-Hakama-Goshi”

Przy zakładaniu DOGI lub HAKAMY należy pamiętać o 4 elementach, takich jak:

  • ERU – kołnierz,
  • KUBI – szyja,
  • HAKAMA – plisowane spodnie,
  • KOSHI – biodra.

ERI-KUBI – to taki sposób założenia stroju, aby kołnierz przylegał do szyi, w ten sposób mięśnie szyi są podtrzymywane, a cała sylwetka, prostuje się i pozwala uzyskać poprawną postawę.

HAKAMA-GOSHI – ma podobne znaczenie. Należy jednak złożyć HAKAMA aby deska znajdująca się na wysokości pasa w jej, tylenj części, przylegała mocno do pleców. W ten sposób uzyskujemy podparcie pleców i napięcie mięśni, a w efekcie prawidłową postawę ciała.

Gdy mięśnie szyi i pleców są napięte, a postawa sylwetki prawidłowa, można lepiej obserwować zachowanie przeciwnika oraz kontrolować jego emocje określane mianiem – „METSUKE”.

„Himo, Obi, Mawashi, Tare”

Przez wiązanie HIMO (wstązki), OBI (pas), MAWASHI (pas do Sumo) lub TARE (ochraniach na biodra) następuje kumulacja energi w „SEIKANTANDEM” (obszar podbrzusza, uważany za źródło wszelkiej energii). Nagromadzona energia rozchodzi się w czterech kierunkach, w taki sposób, że pasma energii tworzą promienie okręgu w centróm, którego znajduje się człowiek.

„Hakama”

Pięć plis, które znajdują się z przodu HAKAMA wyobrażają pojęcia GORIN i GOJO wywodzące się z Taoizmu.

GORIN – mówi o pięciu drogach moralności takich jak:

  • Uczciwość w stosunku pomiędzy DAIMYO a SAMURAJEM.
  • Serdeczność między rodzicami i dziećmi.
  • Respektowanie cech osobowści w stosunkach pomiędzy małżonkami.
  • Zachowanie hierahii pmiędzy starszymi i młodszymi.
  • Lojalność pomiędzy przyjaciółmi.

GOJO – zaś mówi o pięciu zasadach moralnych:

  • JIN
  • GI
  • REI
  • CHI
  • SHIN

Z tyłu HAKAMA jest tylko jedna, wielka plisa OOHIDA. W ten sposób przód HAKAMA przypomina o tym, jakie są nasze życiowe powinności, zaś tył mówi o potrzebie dążenia do doskonałości, na kształt znadującej się tam plisy.

Ćwiczenie pozwalające na osiągnięcie świadomości tego co jest w naszym życiu szlachetne, a co hańbiące, jest zawarte w pojęciu SHIN, GI, TAI (serce-dusza, technika, ciało).

Ćwiczenia KATA i SU-HA-RI

Najogólniej rzecz biorąc, treing BUDO to „Przekazywanie tradycjnych form”, lub „Ćwiczenie tradycyjnych form”. Wielcy mistrzowie na podstawie licznych doświadczeń, które zdobywali, przez całe swoje życie, stworzyli zasady KATA, które stanowią niezeminną formę. Dzięki swoim wspaniałym zdobyczom mogli nam przekazać to, co jest najważniejsze w danej sztuce walki, zaś uczniowie – bazując na olbrzymiej wiedzy mistrzów – mogli opanować jej tachniki techniczne.

KATA jest esensją sztuki walki. Zostało pozbawione niepotrzebnych ruchów, jego forma jest czysta. KATA jest ustalonym sposobem świczeń, które mają za zadanie nauczenia nas tego, co w niej najistotniejsze i najważniejsze.

W sporcie kolejne etapy rozwoju polegają na stopniowym zwiększaniu ilości ćwiczeń i intensywności treningu. Następnie przejście, od ogółu do szczegółu, od rzeczy prostych do skomplikowanych, od ilości małej do coraz większej.

W BUDO formy KATA są najistotniejszym zagadnieniem, stanowią także najważniejsze i najbardziej podstawowe ćwiczenie.

W BUDO od samego początku ćwiczymy to co najistotniejsze. Uczeń, musi powtórzyć formę tak, jak go uczono, ze skupieniem odtwarzać poszczególne ruchy i dążyć do zjednoczenia, z wykonywaną formą. Im więcej ćwiczy KATA, tym więcej powinen w nich odkrywać, aż w końcu dochodzi do perfekcji w zakresie techniki.

Taki sposób trenowania w BUDO nazywamu SU-HA-RI (chronić, nie ograniczać, doskonalić).

KEIKO (trening)

W sporcie, mając na myśli trening, mówimy o ćwiczeniach, które mają wzmocnić naszą kondycję i doskonalić technikę. Wreszcie mają nam pozwolić odnieść zwycięstwo w walce. W BUDO nie używamy słowa „Ćwiczenie” lecz KEIKO. W japońskich dzidzinach sztuki, takich jak CHA-DO, KA-DO, SHO-DO, NOGAKU również stosujemy pojęcie KEIKO.

KEIKO oznacza „myśleć o przeszłości”, mówimy o zdobywaniu wiedzy, akceptujemy to co dokonano w minionych czasach.

Ponadto w BUDO oprócz zwykłego KEIKO wyróżnia się KANGEIKO (KEIKO zimowe), SHOCHUGEIKO (KEIKO letenie) i wiele innych.

Takie KEIKO polega na intensywnym ćwiczeniu BUDO i wybieraniu do tego celu najchłodniejszego lub najgorętszego dnia, w roku, a w dniu najchłodniejsze lub najgorętsze godziny.

Ze względu na możliwości organizmu ludzkiego KANGEIKO i SHOCHUGEIKO, nie należą do najbardzije lubianych praktyk. Jednak, trenowanie technik w niedogodnych warunkach pozwala na wyrobienie kondycji psychicznej zawodnika i zmusza go do głębokich przemyśleń. Ćwiczenia wykonywane w warunkach dogodnych są łatwe, a przez to sprzyjają powierzchowności. W BUDO wyróżniamy wiele rodzajów KEIKO.

TANREN

W BUDO intensywne powtarzanie trudnych ćwiczeń nazywamy TANREN. TANREN jest jednym z etapów tworzenia miecza japońskiego NIHONTO. Etap ten polega na uderzaniu młotem w rozpalone do czerwoności żelazo. Podczas kucia miecza wytrancają się zbędne, szkodliwe substancje w postaci iskier. Oznacza to, że kolejny etap TANREN oczyszcza ze śmieci.

Dzięki TANREN japońskie miecze osiągneły takie właściwości jak – niełamliwość, elastyczność i ostrość, z których słyną na całym świecie. Oczywiście, miecze japońskie są też bardzo cenione jako wspaniałe dzieła sztuki.

Tak jak TANREN doskanli miecz japoński, BUSHI – poprzez liczne ćwiczenia, podobne do kucia miecza – oczyszcza duszę z negatywnych emocji i prowadzi do, doskonałości – „niełamliwości, elastyczności i ostrożności”.

TANREN w BUDO nie polega tylko na wygrywaniu walki. Przede wszystkim służy do oczyszczenia duszy ze złych emocji.

Plan nauczania, a stosunek mistrza do ucznia.

W sporcie, do nauczyciela mówi się „trenerze”, natomiast w BUDO mamy do czynienia z pojęciem SHI-SHO  (mistrz) i DESHI  (uczeń) .

Spsób myślenia, sposób życia, techniki prezentowane są przez mistrza są przekazywna uczniom. To oznacza, że postawa mistrza, niezależnie od tego jaką ona jest, staje się celem i wzorem dla ucznia. Uczeń musi kontynuować naukę technik przekazywanych przez mistrza w niezmienionej formie.

Czy oznacza to, że mistrz musi tylko nauczać filozofi i technik… ? Otóż nie. Tradycja BUDO mówi, że mistrz jest osobą kroczącą przed uczniem i otwierającą mu drogę. Ponadto mistrz ćwiczy razem z uczniami. Nie przekazuje uczniowi jedynie już zdobytej wiedzy, lecz sam ciągle się uczy poprzez, nieustający trening.

Taki sposób wspólnego wykonywania, takich samych ćwiczeń przez ucznia i mistrza, kroczenia wspólną drogą, nosi w BUDO nazwę SHI-TEI-DOUKOU.

Mistrz musi być odpowiedzialny i zdawać sobie sprawę z tego, że ma ogromny wpływ na rozwój fizyczny i duchowy ucznia. Dlatego powinien ćwiczyć razem z nim.

ZANSHIN

W każdym sporcie istnieje określony sposób przyznawania punktów. Na przykład w piłce nożnej punkt przyznaje się wtedy, kiedy piłka przekroczy określoną linię i wpadnie do bramki. Natomiast, np w KENDO, nawet jeżeli zawodnik trafi w wyznaczoną do ataku część ciała i wykonan cięcie, za które otrzymuje się maksymalną ilość punktów, lecz nie będzie mieć postawy ZANSHIN, punkt nie jest przyznany.

ZANSHIN, to gotowść do następnego ataku, brak rozluźnienia, odpowiednia postawa sylwetki i stosunek emocjonalny do przeciwnika w momencie kiedy wykonuje on kontratak bezpośrednio po naszym cięciu.

BUSHI zawsze znajdował się na linii życia i śmierci. Nawet wtedy kiedy miał wrażenie, że pokonał przeciwnika, niegdy nie miał pewności czy ten z zaskoczenia przystąpi do ataku. Dlatego nawet gdy przeciwnik leżał pokonany, musiał zachować czujność i postawę bojową.

REI – ukłon

Ukłon jest częścią bogatej tradycji japońskiej i wyraża szacunek człowieka do drugiej osoby. Jest on swoistym regulaminem stosunków międzyludzkich. Powitanie i ukłon to niezbędna forma prawidłowego zachowania, nacechowaną grzecznością. Takie podejście do ukłonu ma swoje korzenie w filozofii taoistycznej i stanowi kodeks moralny normujący ludzkie współistnienie.

Zawsze podkreślano, że BUDO zaczyna się ukłonem i ukłonem kończy, dlatego też zasada ta wymagana jest bardzo rygorystycznie i dokładnie przestrzegana. Dlczego w BUDO tak ważny jest ukłon ? BUDO to walka skierowana przeciwko drugiemu człowiekowi – pozwala zadać cios, pchnąć i przewrócić przeciwnika oraz w inny sposób go unieszkodliwić. Lecz przeciwniki jest naszym partnerem w walce, daje możliwość wspólnego treningu ciała, jest naszym współpracownikiem, naszym partnerem duchowym. Dlatego BUDO respektuje osobowść rywala zachowując w sercu uczucie wdzięczności i szacunku do partnera. Zadaniem BUDO jest kształwotanie właściwej postawy i głębokiego szacunku rywala. Z drugiej strony – gdyby w BUDO nie było ukłonu, pozostałby jednynie agresja walczących stron oraz chęć pokonania, zniszczenia przeciwnika. Dawni filozowfowie twierdzili, że człowiek, który nie umie się kłaniać wprowadza chaos i agresję.

Osoby, które mają pozytywny stosunek do partnera w czasie trenningu BUDO, doskonale rozumieją się i stosują się do wszystkich zasad związanych z ukłonem. Nie możemy zapomnieć, że BUDO jest jednak walką z przeciwnikem i zapewne dlatego budzi duże emocje i rodzi specyficzny stosunek do walki. Emocje i sposób walki są normowane przez stosowanie ustalonego sposobu ukłonu na treningu BUDO. Jednocześnie DOJO, miejsce treningu, to nie miejsce zabawy i przyjemności, lecz jest miejscem naszych zmagań fizycznych i psychicznych. Dlatego wchodząc do DOJO, miejsca czystego, przybieramy odpowiednią postawę sylwetki – prostujemy się, a nasze serce i ciało dąży do doskonałości, którą odnajdujemy w „świętym” ukłonie. Kontrolowanie siebie i swoich emocji to główna idea ukłonu.

Ponieważ samuraje zawsze żyli na pograniczu życia i śmierci pragneli na co dzień zachować piękny gest głebokiego ukłonu. We współczesnym BUDO sposób poruszania się , gesty i ukłony pochodzą z dawnej epoki samurajów.

Wspomniano już, że BUDO rozpoczyna się ukłonem i ukłonem kończy. Nie ma znaczenia fakt, że ukłun występuje tylko na początku i na końcu. Najważniejsze jest to, aby idea ukłonu została na zawsze zachowana w BUDO. Ukłon jest zatem regulaminem sotosowanym przez samego siebie – czyli od siebie do siebie.

Zakończenie

Zasadą BUDO jest walka z wrogiem przy użyciu broni. W ciągu długiej historii narodziły się specyficzne techniki walki. Obecnie BUDO jest nazywane „ Drogą, która kszatałtuje postawę człowieka” i jest częścią bogatej kultury Japonii.

BUDO wskazuje granicę życia i śmierci, jest walką z przeciwnikiem o zdobycie SHI-GI-TAI. Wymaga długotrwałego zgłębiania tajników techniki walki oraz kształtowania siły i odporności psychicznej walczącego.

Uczymy się, czym jest REI, a to zmusza nas do głebokiej refleksji nad tym, jakimi ludźmi jesteśmy teraz, a jakimi byliśmy kiedyś. Rozmyślnie nad własną osobowościa pozwala nam na coraz pełniejsze poznawanie siebie i zdobywanie niezbędnej wiedzy oraz umiejętności. BUDO jest, zatem dziedziną sztuki, która daje możliwości poznania samego siebie. Niełatwe treninigi uczą nas, jak żyć prawdziwie.

Tekst: profesor Minoru Ooya z Uniwersytetu Międzynarodowego Budo.

Tłumaczenie: Izumi Yoshida